Szkło w zielonym pojemniku. Segreguj prawidłowo

Baza wiedzy

88 procent Polaków deklaruje, że segreguje szkło. Plasuje nas to w czołówce wśród 13 krajów Europy, które wzięły udział w badaniu. Ustępujemy jedynie Austriakom i Włochom.[1] Problem zaczyna się odrobinę dalej – w rozbieżnościach między deklaracjami i rzeczywistością. Dane branżowe wskazują, że Polska przetwarza zaledwie połowę szklanych opakowań wprowadzanych na rynek co skutkuje stratą około 400 tysięcy ton szkła rocznie, które mogłoby zostać poddane recyklingowi. Skąd bierze się ta rozbieżność i jak możemy ją zmienić?

Wyjątkowość szkła

Szkło spośród wszystkich materiałów poddawanych recyklingowi wyróżnia się jedną podstawową właściwością: można przetwarzać je w nieskończoność bez utraty jakości produktu końcowego. Papier traci włókna, plastik degraduje się po każdym przetopieniu. Szkło – nigdy. Butelki przetopione nawet stukrotnie nadal zachowują wartość materiału pierwotnego.

Szacuje się, że każda szklana butelka wprowadzona ponownie do obiegu może zaoszczędzić energię potrzebną do pracy 100-watowej żarówki przez ok. 4 godziny. [2] Biorąc pod uwagę skalę całego kraju – wspomnianych 400 tysięcy ton – oszczędności są ogromne. W tym momencie każde opakowanie szklane dostępne w sklepie zawiera między 40 a 70 procent szkła pochodzącego z recyklingu. [3]

Pułapka zielonego pojemnika

Tutaj leży sedno problemu. 97% respondentów w Polsce przyznaje, że nie ma pewności jak prawidłowo segregować opakowania szklane. Dla przeciętnego obywatela szkło… to szkło – butelka, szyba, słoik czy szklanka wyglądają podobnie i z pozoru wydają się tym samym materiałem. Rzeczywistość jednak nie pozostawia złudzeń – różnice są fundamentalne.

Do zielonego pojemnika wrzucamy wyłącznie:

  • butelki szklane (po napojach, alkoholu, oleju, sosach),
  • słoiki szklane (po dżemach, warzywach, kosmetykach),
  • szklane flakony i pojemniki kosmetyczne.

Do zielonego pojemnika NIE wrzucamy:

  • szklanek, kieliszków, wazonów – ich skład chemiczny różni się od szkła opakowaniowego i topią się w innych temperaturach, co skutkuje zanieczyszczeniem materiału do produkcji nowych opakowań
  • ceramiki i porcelany – kubki, talerze, doniczki całkowicie niszczą wsad hutniczy,
  • szyb okiennych i luster – zawierają dodatki chemiczne,
  • żarówek i świetlówek – to odpady specjalne,
  • opakowań po lekach – trafiają do aptek.

Dlaczego ma to aż tak duże znaczenie? Technolodzy z branży hutniczej tłumaczą, że szkło opakowaniowe roztapiane jest w ściśle określonym zakresie temperatur. Porcelana i ceramika mają znacznie wyższy punkt topnienia, co uwydatnia się w gotowym produkcie. Powstają wady, które uniemożliwiają wprowadzenie produktu na rynek. Szacuje się, że zanieczyszczenia stanowią nawet 20 procent zawartości pojemników na szkło w Polsce.[4]

Jak wyrzucić szkło do pojemnika?

Oprócz dylematu co możemy wyrzucić – ważne jest również to jak to robimy.

Opakowania szklane przed wyrzuceniem do pojemnika należy opróżnić z resztek. Nie musimy go dokładnie myć, ale warto by pozbyć się jego zawartości – zapobiegnie do zanieczyszczaniu innych surowców. Nie należy oddzielać szkła według kolorów

Ważna dodatkowa zasada – stłuczka szklana nie powinna być zawinięta w folię lub papier. Mimo, że wydaje się to bezpieczniejszą opcją, koniec końców taki materiał trafi do odpadów zmieszanych, ponieważ sortownia nie jest w stanie go odpowiednio zakwalifikować.

Odpady szklane specjalne – takie jak szyby, lustra, żarówki czy ceramika muszą trafić do Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK).

Polska na tle Europy

Unijna rozporządzenie opakowanie PPWR (UE 2025/40) zobowiązało Polskę do osiągnięcia 70-procentowego poziomu recyklingu opakowań szklanych do końca 2025 roku i 75-procentowego do roku 2030.[5] Stan rzeczywisty plasuje się w okolicach 50-60 procent. Niektóre kraje Europy Zachodniej realizują cel na poziomie przekraczającym 90 procent.[6]

Konsekwencje z niewywiązywania się z unijnych celów są realne. Obejmują zarówno kary finansowe dla producentów jak i obciążenia dla podatników. Dodatkowym mechanizmem, który umożliwi Polsce dogonienie europejskich liderów jest system kaucyjny, który obejmuje część z omawianych opakowań szklanych – butelki. Mapa aktualnych punktów obejmujących miejsca, gdzie prowadzone są zbiórki opakowań znajduje się m.in. na platformie zwrotomat.pl [7]

Zmiana, która jest osiągalna

Eksperci twierdzą, że polska infrastruktura hutnicza jest w stanie przetworzyć nawet 500 tysięcy ton szkła więcej. Nie brakuje mocy przerobowych, wąskim gardłem pozostaje brak prawidłowo posegregowanego surowca. [8]

Oznacza to, że zmiana codziennych nawyków na poziomie indywidualnych gospodarstw domowych ma bezpośredni wpływ na działanie całego systemu.

[1] Świat Szkła / FEVE, Recykling w Polsce na fali wzrostu – wyniki europejskiego badania zachowań konsumenckich. Dostęp: swiat-szkla.pl

[2] GUS / dane branżowe, Odpady – dane statystyczne, recykling. Dostęp: szczekociny.pl

[3] Ekobezkantow.pl, Czy szkło jest cyrkularne? Recykling szkła w Polsce pod lupą, 2025. Dostęp: ekobezkantow.pl

[4] Raport CSR / Rekopol, Polska daleko od celu – tylko połowa szkła trafia do recyklingu, marzec 2025. Dostęp: raportcsr.pl; ecoekonomia.pl

[5] Eurostat, Packaging waste statistics, 2025 (dane za 2023 r.). Cele recyklingu szkła: 70% do końca 2025 r., 75% do 2030 r. Dostęp: ec.europa.eu/eurostat

[6] FEVE (Europejska Federacja Opakowań Szklanych) / Świat Szkła, Rekordy recyklingu opakowań szklanych w Polsce i w Europie. Liderzy europejscy (Szwecja, Belgia, Dania, Austria, Szwajcaria, Słowenia) przekraczają 90% recyklingu szkła. Dostęp: swiat-szkla.pl

[7] Ruszył system kaucyjny. 2025 Dostęp: Zwrotomat.pl

[8] Raport CSR / Rekopol, Polska daleko od celu – tylko połowa szkła trafia do recyklingu, marzec 2025. Dostęp: ecoekonomia.pl