GOZ inaczej
Gospodarka o obiegu zamkniętym, inaczej zwana gospodarką cyrkularną (circular economy) jest pojęciem stosunkowo nowym, z zakresu ekonomiki produkcji i ekonomii środowiska. Pojęcie odnosi się po prostu do gospodarki, która minimalizuje wykorzystywanie zasobów nieodnawialnych, wytwarzanie odpadów i zanieczyszczeń. [1] Główna zasada polega na zaprojektowaniu w ten sposób materiałów, aby były ponownie wykorzystywane i mogły być w bezpieczny sposób wprowadzane do biosfery. Jest to przeciwieństwo gospodarki linearnej, opartej na schemacie „weź – wyprodukuj – zużyj – wyrzuć” (take, make, dispose).
W języku polskim takie podejście określa się określa sformułowaniem „Od kołyski do kołyski”. Po raz pierwszy ta idea została sformułowana w 1982 roku przez Stahela, polega na ponownym użyciu produktów, już wcześniej wykorzystanych i wprowadzeniu ich ponownie do obiegu. Gospodarka o obiegu zamkniętym ma również wymiar terytorialny. Szczególnie obszary zurbanizowane wprowadzają jeszcze inne rozwiązania ekonomiczne, na przykład koncepcje ekonomii współdzielonej (sharing economy) polegającej na ograniczaniu konsumpcji i akumulacji własności na rzecz wspólnego użytkowania, wymiany, czy też pożyczania posiadanych dóbr.
W wymiarze ekonomicznym, w związku z rosnącą zależnością od importu surowców, konkurencyjność Europy będzie zależeć od poprawy efektywności wykorzystania zasobów w całej gospodarce. Warto o tym pamiętać zarówno w wymiarze państw i regionów, bo tylko wspólna zmiana gwarantuje sukces. Właśnie w takie działania wpisuje się gospodarka o obiegu zamkniętym, która polega na ograniczaniu wykorzystywania surowców mineralnych i tworzeniu rozwiązań prośrodowiskowych. Na podstawie prognoz Accenture Strategy gospodarka o obiegu zamkniętym wspierana nowymi modelami biznesowymi i technologiami do 2030 r. może być warta nawet 4,5 bln dolarów. [2]
Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że wdrażanie GOZ najlepiej widać na przykładzie terenów zurbanizowanych. Miasta są najlepszym inkubatorem wprowadzanych zmian, stąd Rzeszów może stać się w tym wymiarze doskonałym przykładem. Stolica podkarpacia została wyróżniona tytułem „Miasta Przyjaznego GOZ”, m.in. za odzyskanie w ciągu roku blisko 100 ton surowców w ramach projektów związanych z recyklingiem i zbiórką elektroodpadów. W praktyce GOZ w Rzeszowie oznacza więc: mniej odpadów, więcej recyklingu, ponowne wykorzystanie surowców oraz aktywne zaangażowanie mieszkańców i firm w ochronę środowiska. Należy jednak pamiętać, że choć wybory poszczególnych osób mają ogromne znaczenie, to dopiero zaangażowanie władz miejskich i biznesu może stworzyć potencjał krytyczny konieczny do tworzenia obiegu zamkniętego.
[1] Górecki, M., Gospodarka o obiegu zamkniętym Circular Economy – Nowe Podejście w rozumieniu relacji człowiek – środowisko. www.czasopisma.pan.pl (red.) PAN.
[2] Lacy P., 2015, Is this the biggest economic revolution in 250 years?, World Economic Forum [https://www.weforum.org/agenda/2015/09/is-this-the-biggest-economic-revolution-in-250-years/].