Czerwony pojemnik w Rzeszowie – co tam wrzucamy
Stary czajnik i telefon sprzed pięciu lat. Większość z nas ma w domu jakąś szufladę, do której takie rzeczy trafiają i z której rzadko wracają. Według szacunków Fundacji Odzyskaj Środowisko w polskich domach zalega około 20 milionów sztuk niedziałającego sprzętu elektrycznego.[1] Rocznie generujemy w kraju ponad 400 tysięcy ton elektroodpadów, a do recyklingu trafia z tego około 40 procent.[2]
Dlaczego czerwony
Kolor pojemnika informuje o tym, że jego zawartość wymaga osobnego traktowania. Sprzęt elektryczny zawiera substancje, które w zwykłym kontenerze stają się problemem: kadm i związki bromu w starszych telewizorach, freon w lodówkach, rtęć i ołów w bateriach, niewielkie ilości metali ciężkich w obwodach drukowanych. Trafiając na składowisko, prędzej czy później przedostają się do gleby i wód gruntowych.
Z tego powodu na każdym sprzęcie elektrycznym znajduje się symbol przekreślonego pojemnika na kółkach. Oznacza zakaz wyrzucania urządzenia do odpadów zmieszanych. Polska ustawa o ZSEiE przewiduje za to grzywnę do 5000 zł, podobnie jak za samodzielne demontowanie elektrośmieci.[3]
Co można wrzucić
Maksymalny rozmiar otworu w pojemniku to 40×50×20 cm. Mieści się w nim większość drobnego sprzętu domowego: żelazka, suszarki, prostownice, czajniki, tostery, miksery, odkurzacze ręczne, kuchenki mikrofalowe. Bez problemu wrzucimy też elektronikę użytkową, czyli telefony, słuchawki, ładowarki, aparaty, dyski, karty SIM, oraz drobny sprzęt komputerowy w rodzaju laptopów, klawiatur, myszy, routerów. Pojemnik przyjmuje także zużyte tonery, świetlówki kompaktowe, zabawki na baterie, piloty, kartki z melodyjką.
Z przodu pojemnika znajduje się osobny otwór na baterie i akumulatorki. Te wymagają oddzielnego potraktowania ze względów bezpieczeństwa, bo baterie litowo-jonowe wrzucone do odpadów zmieszanych potrafią się w transporcie zapalić, co regularnie kończy się pożarami śmieciarek.
Czego nie wrzucamy
Do pojemnika nie powinien trafić sprzęt z wyciekającymi płynami ani lampy z połamanymi rurkami świetlówkowymi, bo zawierają niewielkie ilości rtęci, która przy uszkodzeniu obudowy ulatnia się do powietrza. Pomijamy też urządzenia wcześniej rozłożone na części, ponieważ ustawa o ZSEiE nie pozwala na samodzielny demontaż elektroodpadów. Tak uszkodzony albo rozebrany sprzęt należy zawieźć do PSZOK-u, gdzie pracownicy przyjmą go w bezpiecznych warunkach.
W Rzeszowie najprostszą drogą do oddania małego sprzętu są czerwone pojemniki. W mieście jest ich 43, rozstawionych na wszystkich osiedlach. [4] Można je spotkać m.in. przy ul. Króla Stanisława Augusta 25, na parkingu przy kościele na placu św. Józefa, na rogu Kurpiowskiej i Morgowej. Pełna mapa znajduje się na stronie elektrycznesmieci.pl, prowadzonej przez operatora projektu.
Co dzieje się dalej
Zawartość pojemników odbiera firma MB Recycling, partner projektu. W zakładzie przetwarzania sprzęt jest demontowany i rozdzielany na frakcje surowcowe. Z tony elektroodpadów odzyskuje się m.in. miedź, aluminium, niewielkie ilości metali szlachetnych oraz tworzywa sztuczne, które wracają do obiegu jako granulat. Według danych branżowych w tonie zużytego sprzętu znajduje się od 10 do 50 razy więcej miedzi i nawet 100 razy więcej złota niż w tonie rudy. Wartość elektrosprzętu zalegającego w polskich gospodarstwach domowych szacuje się na około 112 miliardów złotych.
W Rzeszowie projekt działa od 2021 roku. W 2024 roku mieszkańcy oddali ponad 125 ton elektrośmieci, a w sumie przez cztery lata umowy odebrano około 360 ton sprzętu.[5] Są to dane z pojemników i odbiorów domowych łącznie.
Zanim wyrzucisz
Część sprzętu w szufladzie nadal działa albo wymaga drobnej naprawy. Telefony sprzed dwóch lat można sprzedać na rynku wtórnym, ładowarki przekazać znajomym, drobne AGD oddać do rzeszowskich punktów napraw albo na lokalne grupy „oddam za darmo”. Czerwony pojemnik jest dobrym miejscem dla tego, czego nikt już nie kupi i nie naprawi.
[1] Fundacja Odzyskaj Środowisko, Czym są elektrośmieci? https://odzyskajsrodowisko.pl/czym-sa-elektrosmieci/
[2] Fundacja Odzyskaj Środowisko, Elektrośmieci z mocą pomagania. Wywiad z ekspertem, marzec 2025. https://odzyskajsrodowisko.pl/elektrosmieci-z-moca-pomagania-wywiad-z-ekspertem/
[3] Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. 2015 poz. 1688 z późn. zm.).
[4] Elektryczne Śmieci, Czerwone pojemniki. https://elektrycznesmieci.pl/czerwone-pojemniki/
[5] toRzeszow.pl, Mamy nową umowę na odbiór elektrośmieci, lipiec 2025. https://torzeszow.pl/rzeszow-ma-nowa-umowe-na-odbior-elektrosmieci/